In de Crezéepolder is het monument geplaatst voor de bemanning van de in mei 1940 neergeschoten bommenwerper. Burgemeester Marco Oosterwijk vertelt waarom het belangrijk is dat we de omgekomen bemanning eren met dit monument.
 
In de vroege ochtend van 13 mei 1940 vertrok de Fokker T-5 vanaf Schiphol met een erg risicovolle opdracht: het bombarderen van de Moerdijkbrug om de Duitse opmars te vertragen. Nederland bevond zich in de eerste dagen van de oorlog en de druk was enorm. “Het was een wanhoopspoging,” zegt Oosterwijk. “De bemanningsleden wisten dat de kans klein was dat zij zouden terugkeren. Toch zijn zij opgestegen. En hoewel normaal met vaste bemanningen werd gevlogen, had Ben Swagerman het commando overgenomen van zijn getrouwde collega Gerard Ruygrok. Die was op 10 mei met een andere T-5 neergeschoten. Mede daarom nam Swagerman de plaats van Ruygrok in.”
 
De bommenwerper werd begeleid door twee jachtvliegtuigen. Bij de brug werden de bommen afgeworpen. Eén miste het doel, de ander raakte een pijler maar ketste af. Kort daarna werd de Nederlandse formatie onderschept door Duitse Messerschmitts; jachtvliegtuigen die boven het gebied patrouilleerden. Binnen enkele minuten werden zowel de bommenwerper als een van de begeleidende toestellen neergeschoten. De Fokker T-5 stortte brandend neer in de grienden aan De Noord, het gebied dat nu de Crezéepolder is. Alle vijf bemanningsleden, jonge mannen van begin twintig, kwamen daarbij om het leven.
 
Oosterwijk benadrukt dat het verhaal niet eindigt bij de crash alleen. “Wat daarna gebeurde, is minstens zo indrukwekkend. Het gebied was nog onveilig door de gevechten rond de Noord en veel bewoners waren geëvacueerd. Toch hebben jonge boerenknechten uit Ridderkerk de lichamen geborgen, met gevaar voor eigen leven. Boerenvrouwen hebben de omgekomen militairen vervolgens verzorgd en opgebaard. Dat laat zien hoeveel moed en medemenselijkheid er ook op de grond was, midden in een onzekere en gevaarlijke tijd.”
 
De bemanning werd enkele dagen na de crash begraven op begraafplaats Rusthof in Ridderkerk. Later zijn zij op verschillende plaatsen herbegraven. Hun namen en verhalen dreigden op deze plek naar de achtergrond te verdwijnen. “Juist daarom is dit monument belangrijk. Het maakt zichtbaar wat hier is gebeurd en geeft deze mannen weer een gezicht.”

Samengewerkt

Het gedenkteken is geplaatst bij het uitkijkpunt in de Crezéepolder en bestaat uit een stalen lessenaar met informatiebord en silhouet van het toestel. Hierop staat het verhaal van de missie, crash en bemanningsleden in de bredere context van mei 1940. “Bezoekers kunnen er stilstaan, lezen en het verhaal tot zich nemen.”
 
Bij de realisatie van het monument is nauw samengewerkt met nabestaanden, Stichting 13mei1940 en Stichting Het Zuid-Hollands Landschap. Samen is gezocht naar een passende locatie en vormgeving, waarbij ook rekening is gehouden met de kwetsbare natuur. De oorspronkelijke crashlocatie in het getijdengebied bleek ongeschikt voor plaatsing van een monument. Daarom is gekozen voor het uitkijkpunt, met uitzicht op de plek waar de Fokker T-5 is neergestort.
 
Volgens burgemeester Oosterwijk is het belangrijk om stil te staan bij wie gestorven is voor onze vrijheid. “Ook deze moedige bemanningsleden werden al op 4 mei herdacht, maar met dit gedenkteken is hun verhaal verbonden met de plek waar ze zijn omgekomen. Zo blijft het zichtbaar voor toekomstige generaties.”
 
Kijk op uitagendaridderkerk.nl/gedenkteken-fokker voor het verhaal van de bemanningsleden inclusief foto’s.